U srpskoj tradiciji, praznik Svetog Save ne obeležava se samo u školama i hramovima, već i u kuhinji. Jedan od najprepoznatljivijih običaja vezanih za Savindan jesu – perece. Ovo jednostavno slano pecivo nije samo ukusna grickalica, već nosi slojevito značenje koje spaja narodna verovanja, istoriju i tradiciju.
Tradicija pravljenja pereca za Svetog Savu
Na delu srpskog govornog područja, naročito u Banatu, postoji običaj da se na Savindan mesi i peče tradicionalno pecivo – perece.
Ovaj običaj nije zabeležen u istorijskim spisima iz srednjeg veka kao autentična hrišćanska praksa Svetog Save, već predstavlja narodnu tradiciju koja se vremenom razvila i postala deo lokalne kulturne prakse.
Simbolika pereca u narodnoj tradiciji
Perece kao oblik imaju nekoliko simbola koji se vezuju za religiju i duhovnost:
- Oblik pereca podseća na sklopljene ruke u molitvi, što upućuje na pobožnost i zahvalnost Bogu.
- Tri otvora u testu tumače se kao simbol Svetog Trojstva (Otac, Sin, Sveti Duh).
Ova simbolika je zabeležena u objašnjenjima istoričarke umetnosti Tamare Ognjević kao deo načina na koji su hrišćanski simboli utkani u oblike pekarskih proizvoda kroz vekove.
Ovaj običaj se najčešće sreće u Banatu, dok je u drugim delovima Srbije manje poznat ili gotovo nepoznat. Nema istorijskih dokaza da je ovaj običaj postojao u srednjovekovnoj Srbiji upravo u vreme Svetog Save, niti da ga je Sveti Sava sam uveo. Radi se o narodnoj tradiciji i lokalnoj kulturi, koja je kroz vreme prerasla u simboličko obeležavanje praznika.
