“Zdrava” afektivna vezanost podrazumeva da su roditelji stabilni i fleksibilni. Na primer, malo dete zahteva da je roditelj fizički dostupan da pruži utehu, dok adolescentima nije potrebna fizička blizina koliko saznanje da ih roditelji podržavaju čak i kada nisu prisutni. Vešt roditelj ume da oslušne potrebe deteta i dovoljno je hrabar da po potrebi popusti ili povuče granice.
Sigurna vezanost naravno ne isključuje prisustvo konflikta, ali podrazumeva da čak i tokom nesporazuma i rasprava, adolescent sme da iznese svoje mišljenje a roditelj pokaže empatiju prema tuđem stanovištu.
Jedno istraživanje objavljeno u žurnalu Personality and Individual Differences u januaru ove godine, pokušalo je da ispita upravo zajedničke efekte psihološke kontrole roditelja i stila afektivnog vezivanja na autonomiju adolescenata. Autori su koristili dva pristupa. Sa korenima u psihoanalitičkoj teoriji, prvi sagledava autonomiju kao stepen nezavisnosti u donošenju odluka, delanju i razmišljanju. Drugi pristup koji potiče iz samodeterminišuće teorije, kaže da je autonomija nezavisno funkcionisanje, što znači stepen u kojem se neko ponaša u skladu sa ličnim ciljevima, interesovanjima i internalizovanim pravilima.
Rezultati su pokazali da je stroga roditeljska kontrola povezana sa smanjenim detetovim nezavisnim funkcionisanjem i donošenjem odluka. Anksiozni stil vezivanja je povezan sa smanjenim nezavisnim funkcionisanjem ali ide ruku pod ruku sa samostalnim donošenjem odluka. Kao jedno od mogućih objašnjenja ovog neobičnog nalaza, istraživači navode da je moguće da kada se dete osmeli da samostalno donese odluku, roditelji reaguju povećanim kontrolišućim ponašanjem, zbog čega se dete pokunji, obeshrabri i razvija anksiozni stil vezivanja.
Praktična preporuka i pouka je zapravo da se uspešno savladavanje faze adolescencije ne postiže razdvajanjem od roditelja i prepuštanjem vršnjacima, ali ni patološkim odbijanjem da se detetu omogući sloboda mišljenja. Zdrav put do samopouzdane i samostalne odrasle osobe popločan je sigurnom emocionalnom povezanošću, podrškom, toplinom i saradnjom sa roditeljima.
Reference:
Karabanova, A.O. & Poskrebysheva N.N. (2013). Adolescent Autonomy in Parent-child Relations. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 86.
Karavasilis, L. et al. (2003). Associations between parenting style and attachment to mother in middle childhood and adolescence. International Journal of Behavioral Development, 27 (2).
Moretti, M.M. & Peled, M. (2004). Adolescent-parent attachment: Bonds that support healthy development. Pediatrics child health, 9 (8).
Xiang, S. & Liu, Y. (2018). Understanding the joint effects of perceived parental psychological control and insecure attachment styles: A differentiated approach to adolescent autonomy. Personality and Individual Differences, 126.
Izvor: Psihobrlog
